Gelir Tablosu Nedir, Nasıl Hazırlanır?

İşletmelerin muhasebe süreçlerinde büyük önem taşıyan ve aynı zamanda şirketin genel resmini görmek ve gelecek stratejilerini buna göre belirlemek konusunda da değerli olan gelir tablosu konusunu bu yazımızda işliyoruz. Gelir tablosu nedir ve gelir tablosu nasıl hazırlanır temel sorularının yanı sıra, gelir tablosu ilkeleri ve gelir tablosu örneği de bu blog yazımızda yer alan başlıklar.

Gelir tablosu nedir?

Öncelikle, gelir tablosunun en yalın haliyle tanımını yapalım. Gelir tablosu, işletmelerin belirli bir dönem içerisinde elde ettiği tüm gelirlerle birlikte, aynı dönemde üstlendiği gider ve maliyetler ile bunların neticesinde şirketin elde ettiği dönem net kârı ile net zararını gösteren tablodur. Gelir tablosu, söz konusu dönem için bir faaliyet sonucunu ortaya koymaya yarar.

Demo Talep Et

Gelir tablosu türleri

Temelde iki tip gelir tablosundan bahsedebiliriz. Birincisi “Hesap tipi gelir tablosu” olarak anılır. İkinci gelir tablosu türü ise “Rapor tipi gelir tablosu”dur.

Gelir tablosu nasıl hazırlanır?

Gelir tablosu mali tablolar ilkelerine uygun tek düzen formlar şeklinde hazırlanır. İşletmeler karşılaştırmalarda kolaylık sağlayacak ve anlam birliği oluşturacak şekilde gelir tablolarını düzenlemek zorundadır. Gelir tablosu finansal analize elverişli olarak rapor tipinde ya da hesap tipi olarak düzenlenebilir. Logo'nun sunduğu muhasebe programı çözümleri ile de bu işlemleri kolaylıkla yapabilirsiniz.
Süreklilik gösteren ve göstermeyen gelir ve giderler; olağan gelir ve kârlar, olağan gider ve zararlar; olağan dışı gelir ve kârlar ve olağan dışı gider ve zararlar olarak ayrı gruplar şeklinde gösterilmiştir. Finansman giderleri ayrı bir gruptur. Gelir tablosunda yer alan kalemler arasında mahsup yapılamaz. Tutarı olmayan kalemler gelir tablosunda yer almaz.
Esas faaliyetler için yapılan giderler ile süreklilik gösteren diğer olağan faaliyet giderleri ve süreklilik göstermeyen olağan dışı giderler ayrı ayrı gösterilir.
İşletmenin yıl içerisinde elde ettiği gelirler; 6 ile başlayan gelir hesaplarının alacağına, giderler ise 7 ile başlayan gider hesaplarının borcuna yazılır.
Gelir tablosunu düzenlenebilmesi için dönem sonlarında dönem sonu envanter işlemlerini tamamlanır, satılan malların maliyet kaydı yapılır. Sonrasında gider hesapları, yansıtma hesapları kullanılarak 6 ile başlayan gelir tablosundaki ilgili gider hesaplarına aktarılarak kapatılır.
Tüm gelir ve gider hesapları 6 ile başlayan gelir tablosu hesaplarında toplandığında gelir tablomuzu düzenleyebiliriz ya da bilgisayarda alabiliriz.
Daha sonra da 6 ile başlayan tüm gelir ve gider hesapları 690- “Dönem Kâr ve Zarar Hesabı”na devredilerek kapatılır.

Gelir tablosunun bölümleri

Gelir tablosunun bölümleri incelendiğinde, bir tüzel kişiliğin belirli bir döneme ait faaliyetleri ile ilgili detaylı bilgi edinmek ve hangi aşamada kâr veya zararda olduğunu tespit etmek mümkün olacaktır. Bu incelemelerde, şirketin faaliyette bulunduğu iş alanının kârlı olup olmadığı, borç yükünün miktarı, geçmişten gelen başka yükümlülükleri olup olmadığını anlamak mümkün olabilecektir.

Gelir tablosu ilkeleri

Gelir tablosu ilkelerinin amacı; satışların, gelirlerin, satışlar maliyetinin, giderlerin, kâr ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır.

Gelir tablosunun düzenlenmesinde mali tablolar ilkeleri esas alınır. Bu tablonun düzenlenmesinde esas faaliyetlerden sağlanan gelir ile süreklilik gösteren diğer olağan faaliyetlerden sağlanan gelirler ve süreklilik göstermeyen olağan dışı gelirler ayrı ayrı gösterilir.

Bütün satışlar, gelir ve kârlar ile maliyet, gider ve zararlar brüt tutarları üzerinden gösterilir ve hiçbir satış, gelir ve kâr kalemi bir maliyet, gider ve zarar kalemi ile tamamen veya kısmen karşılaştırılmak suretiyle gelir tablosu kapsamından çıkarılamaz.

Bu amaç doğrultusunda benimsenen gelir tablosu ilkeleri aşağıda belirtilmiştir

a) Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve kârlar; gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir. Belli bir dönem veya dönemlerin gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için, dönem veya dönemlerin başında ve sonunda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır.

b) Belli bir dönemin satışları ve gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır. Belli bir dönem veya dönemlerin başında ve sonunda maliyet ve giderleri gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için stoklarda, alacak ve borçlarda doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır.

c) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır.

d) Maliyetler; maddi duran varlıklar, stoklar, onarım ve bakım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. Bunlardan direkt olanları doğrudan doğruya, birden fazla faaliyeti ilgilendirenleri zaman ve kullanma faktörü dikkate alınarak tahakkuk ettirilip, dağıtılmalıdır.

e) Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kâr ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli, fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.

f) Bütün kâr ve zararlardan, önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar, dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir.

g) Karşılıklar, işletmenin kârını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait kârı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır.

Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulana gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde, bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir.

ı) Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden, şarta bağlı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar, tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. Şarta bağlı gelir ve kârlar için ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz; dipnotlarda açıklama yapılır.

Gelir tablosunun biçimsel yapısı

İşletmeler, gelir tablolarının bir örnekliğini sağlayarak karşılaştırılmalarında kolaylık sağlamak ve anlam birliği oluşturmak amacıyla ek formlardaki biçimde düzenler. (Ek Tablo 3-4)

Gelir tablosu hesapları arasında mahsup yapılamaz. Tabloda “diğer” başlığı altında gösterilen gelir ve gider unsurlarının ait oldukları grubun toplam tutarının % 20’sini aşması halinde, bu kalem ayrı bir başlık altında ayrıca gösterilir. Tutarı olmayan kalemler gelir tablosunda yer almaz.

Gelir tablosu örneği

	1. YIL	2. YIL	3. YIL
GELİRLER
Satış Gelirleri (net)
Diğer Gelirler
TOPLAM GELİRLER
Satışların Maliyeti (-)
BRÜT KAR
Giderler (-):
Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri
Araç Giderleri (yakıt, bakım, kiralama dahil)
Ofis Malzemeleri
Bankacılık Hizmet Giderleri
Sigorta Giderleri (sorumluluk, varlık, araç dahil)
Profesyonel Hizmet Giderleri (hukuk, muhasebe, tescil)
Kira Giderleri (bina ve ekipman)
Vergi ve Lisans Giderleri
İletişim Giderleri
Elektrik, Su, Gaz vb. Giderler
Personel Giderleri
Personele Sağlanan Diğer İmkanlara İlişkin Giderler
Hissedarlara Ödenen Maaş veya Diğer Ödemeler
Diğer
Diğer
Faaliyet Karı
Finansman Giderleri (-)
Finansman Gelirleri (+)
Diğer
Vergi Öncesi Dönem Karı
Vergi Gideri (-)
Net Kar

Gelir tablosu nedir, nasıl hazırlanır?