2026 yılı mali politikaları bütçe gelirlerinin vergi tahsilatına dayandırılmasını öngördüğü için "borç silme" yerine, vergi inceleme riskini ortadan kaldıran ve ihtilafları sonlandıran bu tür "matrah artırımı" modellerinin yılın ikinci yarısında yasalaşması beklenmektedir. Mükelleflerin, geçmiş dönem beyanlarını güvenli bir zemine oturtmak adına bu yasal süreci yakından takip etmeleri kritik önem taşımaktadır.
Matrah artırımı nedir?
Matrah artırımı vergi mükelleflerinin geçmiş dönemlerde beyan etmediği ya da eksik bildirdiği gelirleri yasal bir zemine oturmalarını sağlayan bir uygulamadır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yürürlüğe sokulan bu uygulama, elde edilen bütün gelirlerin resmi kayıtlara dahil edilmesini mümkün hale getirir. Böylece vergi süreçleri şeffaf hale getirilir. Kişi ya da kurumların vergi borçlarıyla ilgili yaşayabileceği problemlerin önüne geçerken aynı zamanda devletin vergi gelirlerini de artırmayı amaçlar.
Demo Talep Et
Çözümümüzü deneyin.
Matrah artırımı 2026
Matrah artırımı genel olarak geçmiş yıllarda elde edilen gelirler için bir vergi yapılandırması olarak özetlenebilir. Matrah artırımı kapsamına aşağıdakiler dahil edilebilir:
- Gümrük vergileri
- İhtirazi kayıtla verilen beyannameler sonucu tahakkuk eden vergiler
- Ödenmemiş belediye alacakları
2026 yılında bütün vergi oranları değiştiği gibi matrah artırımı için de değişiklik beklenebilir. 2026 matrah artırımı uygulamasından yararlanabilecek mükellefler:
- Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri
- KDV mükellefleri
- Gelir ve Kurumlar Stopaj Vergisi mükellefleri
Matrah artırımı muhasebe kaydı
Matrah artırımı, geçmiş yıllarda beyan edilen vergi matrahlarının belirli bir oranda artırılmasına olanak tanır. Bir şirket, geçmiş yıllarda beyan ettiği kazançlarını belli bir oranda artırarak vergi öder. Bu matrah, beyan edilen tutarın belli bir yüzdesiyle hesaplanır ya da kanunen belirlenmiş asgari matrah ile hesaplanır. Hangisi daha yüksekse o matrah üzerinden vergi hesabı gerçekleştirilir.
Matrah artırımı ile ilgili muhasebe kaydı yapılırken borçlu hesap ve alacaklı hesap üzerinden işlem gerçekleştirilir:
- Borçlu hesap: 689 - Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)
- Alacaklı hesap: 360 - Ödenecek Vergi ve Fonlar
Matrah artırımı kapsamında ödenen vergiler, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunları uyarınca gider olarak kabul edilmediği için 770 gibi maliyet hesapları yerine doğrudan 689 numaralı hesapta takip edilmeli ve beyannamede Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak matraha eklenmelidir. Bu muhasebe kaydı işletmenin vergi incelemesine tabi olmasının önüne geçmek için yapılır ve ortaya çıkan tutar, yasada belirtilen taksitlendirme seçeneklerine göre (genellikle 12, 18 veya 48 aya kadar değişen vadelerle) ödenebilir.
7440 sayılı kanun ve muhasebe süreci
7440, "Bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun"u nitelendirir. Bu kanun ile aşağıdaki borçlar yeniden yapılandırılabilir:
- Vergiler ve vergi cezaları
- Gümrük vergileri
- Sosyal güvenlik primi
- İdari para cezaları
- Ecrimisil
Burada muhasebeleştirme işlemi yapılırken:
- 689 - Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar Hesabı'na kayıt yapılması gerekir.
- "Kanunen Kabul Edilmeyen Gider" şeklinde matraha ilave edilerek muhasebeleştirilebilir.
- Kasa ve ortaklar cari hesabı düzeltmeleri gibi özel durumlarda, 2026 muhasebe standartları uyarınca 296 – Geçici Hesap kullanılarak da aktifleştirme ve sonrasında itfa işlemi gerçekleştirilebilir.
Matrah artırımı hesaplama
Matrah artırımı hesaplaması her yıl belirlenen oranlar üzerinden gerçekleştirilir. Örneğin:
- 2016 yılı oranı: %35
- 2020 yılı oranı: %15
2026 yılında yürürlüğe girmesi muhtemel yeni bir düzenlemede, 2021-2025 yıllarını kapsayan artırım oranlarının %15 ile %25 arasında kademeli olarak belirlenmesi ve asgari matrah tutarlarının Yeniden Değerleme Oranı (YDO) baz alınarak yüksek oranlarda güncellenmesi beklenmektedir. Matrah artırımı, her yıl belirlenen vergi politikalarına ve ekonomik koşullara göre farklılık gösterebilir.
Matrah artırımı sürecinde muhasebe kayıtlarının eksiksiz ve doğru tutulması, hem vergi inceleme riskini azaltır hem de işletmenin mali tablolarının sağlıklı görünmesini sağlar. Bu süreci hatasız yönetmek için bir muhasebe programı ya da ön muhasebe programı kullanmak, gelir-gider takibini düzenli tutmanın ve beyan süreçlerinde hata payını en aza indirmenin en etkili yollarından biridir.
