İş Kanunu çerçevesinde belirlenen çalışma süreleri, çeşitli iş kollarına ve sözleşmelere göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle çalışma süresine dair detaylı bilgi sahibi olmak hem işverenler hem de çalışanlar için gereklidir.
Çalışma süresi nedir?
Çalışma süresi, bir işçinin işveren tarafından belirlenen görevlerini yerine getirmek üzere işyerinde geçirdiği zamanı ifade eder. Bu süre çalışanın günlük, haftalık veya aylık olarak toplamda kaç saat çalıştığını kapsar.
İş Kanunu'na göre çalışma süreleri yasalarla belirlenir ve bu düzenlemelere uyulması zorunludur. Çalışma sürelerinin doğru belirlenmesi hem çalışanların sağlığını hem de iş verimliliğini doğrudan etkiler.
İşkur TYP çalışma süresi uzatıldı mı?
Toplum Yararına Programlar (TYP), İŞKUR tarafından oluşturulan projelerdir. Ancak 2026 yılı itibarıyla TYP'nin uygulama alanı daraltılmış olup, bu program artık yalnızca deprem, sel ve yangın gibi afet veya acil durumların etkilerini azaltmak amacıyla kullanılmaktadır. Kamu kurumlarındaki temizlik ve bakım gibi genel hizmetler için artık büyük ölçüde İşgücü Uyum Programı (İUP) devreye alınmıştır.
TYP kapsamında çalışan kişilerin çalışma sürelerinin uzatılması konusu ise sıkça gündeme gelir. 2026 güncel düzenlemelerine göre, afet bölgelerindeki TYP süreleri valiliklerin ve İŞKUR’un onayıyla afet yönetim planı çerçevesinde esnetilebilmektedir. Öte yandan, yeni nesil İUP kapsamında çalışanlar için haftalık çalışma süresi ilk ay 37,5 saat, sonraki aylarda ise haftalık 22,5 saat (haftada 3 gün) olarak uygulanmaktadır. İŞKUR tarafından süre uzatımıyla ilgili açıklamalar kurumun resmi internet sitesinden takip edilmelidir. TYP uzatma var mı sorusu için tek bir cevap yerine, il bazlı ve kurum bazlı değerlendirmeler takip edilmelidir.
Haftalık çalışma süresi
Haftalık çalışma süresi genellikle 45 saat olarak belirlenir. İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi bu sınırı geçemez. Bu süre, aksi belirtilmedikçe haftanın çalışma günlerine eşit olarak dağıtılır. Haftalık 45 saatlik bu süre, 2026 yılında da genel standart olarak korunsa da İUP gibi özel programlarda çok daha düşük saatler uygulanabilmektedir.
Çalışma süresi hesaplama
Çalışma süresinin doğru hesaplanması hem işçi ve hem de işveren açısından önemlidir. Günlük çalışma süreleri hesaplanırken işe başlama ve işi bırakma saatleri dikkate alınır. Mola ve dinlenme süreleri çalışma süresine dahil edilmez.
Fazla mesailer hesaplanırken belirlenen haftalık çalışma süresi olan 45 saat aşımı baz alınır. Ancak yer altı maden işlerinde çalışan işçiler için özel bir koruma vardır; bu işçilerin günlük çalışma süresi en çok 7,5 saat, haftalık çalışma süresi ise en çok 37,5 saat ile sınırlandırılmıştır.
Sığınmacıların çalışma süresi
Türkiye'de bulunan ve çalışma izni almış sığınmacıların çalışma süreleri, Türk vatandaşları ile aynıdır. Sığınmacılar haftada en fazla 45 saat çalışabilirler ve fazla mesai durumunda ek ücret alma hakkına sahiptirler. Sığınmacıların çalışma süreleri de yine İş Kanunu tarafından korunmaktadır.
Aylık çalışma süresi
Aylık çalışma süresi, yasal olarak genellikle 225 saat üzerinden baz alınır (Haftalık 45 saatin 6 iş gününe bölünüp ayın 30 gün olarak hesaplanmasıyla). Ancak bazı aylar 31 gün çektiği için puantaj kayıtları bu doğrultuda değişebilir. Resmi tatiller ve bayramlar da aylık çalışma süresini etkileyebilir. Çalışanın aylık toplam çalışma süresini (45 saatin aylık karşılığını) aşması durumunda, bu durum fazla mesai olarak değerlendirilir.
Çalışma süresi tam zamanlı, kısmi zamanlı veya çağrı üzerine çalışma gibi farklı modellerde uygulanabilir. Özellikle 2026'da popülerleşen İUP modelinde çalışanlar, haftanın sadece 3 günü çalışarak esnek bir yapıdan yararlanmaktadır.
Çalışma sürelerinin doğru yönetilmesi hem çalışanların sağlığını korur hem de iş verimliliğini artırır. Giderek yaygınlaşan dijital İK ve PDKS (Personel Devam Kontrol Sistemleri) yazılımları, 2026 yılı itibarıyla QR kodlu ve e-Devlet entegreli takip sunarak hatalı hesaplamaların önüne geçmektedir. Böylece hem çalışanlar hem de işverenler için daha şeffaf bir çalışma düzeni kurulabilir.
